Agenda

Het vakgebied van Financieel Risicomanagement wordt sterk gehinderd door ons wereldbeeld van de economie. Theo Kocken wil in zijn oratie Endogene Instabiliteit: Je moet er niet aan denken! verklaren hoe onvolmaakte cognitieve processen leiden tot het niet volwassen worden van de economische wetenschap. Dit resulteert in 'stabiliserende' adviezen voor de academische wereld, toezichthouders, beleidsmakers en risicomanagers.

De economische wetenschap heeft haar fundamenten in de neoklassieke evenwichtstheorie. Deze theorie gaat uit van externe schokken die de economie uit haar evenwicht drukken, maar via stabiele processen komt deze redelijk snel weer in een nieuw evenwicht. De theorie kent geen rol toe aan schulden en kan diepe, langdurige depressies, gedreven door aflossing van schulden door particulieren, bedrijven, financiële instellingen en overheden (deleverage) niet verklaren. 

Na de crisis van de jaren ‘30 hebben Fisher, Keynes en later met name Minsky grote stappen gezet in helder begrip hoe de economie wel werkt. Daarbij spelen de componenten schuld en menselijk gedrag een centrale rol. Ogenschijnlijke  stabiliteit in een schuldopbouwfase leidt endogeen – vanuit de economische processen zelf – tot instabiliteit. En deze instabiliteit via deleverage tot lange diepe depressies.

Nu we wederom met een diepe schuld-gedreven crisis geconfronteerd worden – het komende decennium verergerd door de implicaties van de vergrijzing – is de grote vraag waarom de plausibele theorie van Minsky de falsificeerbare evenwichtsmodellen niet uit ons collectieve denken heeft verdreven.

De laatste decennia is de cognitieve wetenschap en meer specifiek 'behavioral finance' sterk ontwikkeld. We begrijpen nu beter hoe onze hersenen persistent fouten maken bij het verwerken van complexe informatie over geld en onzekerheid.